Po niedawnym, dość kontrowersyjnym, wyroku sądu administracyjnego w Lublinie, znów dużo mówi się o skrzyżowaniach o ruchu okrężnym. Czy należy włączać kierunkowskaz czy nie? Czy ma znaczenie, który pas zajmę przed wjechaniem na "rondo"? Wreszcie, którym pasem opuszczać skrzyżowanie? Mimo jednolitych przepisów, te kwestie są różnie interpretowane w różnych regionach Polski. Kłótnia o "rondo" stała się wręcz naszą narodową specjalnością. Warto więc postawić pytanie - jak kwestie skrzyżowań o ruchu okrężnym "załatwiają" w innych krajach?
"Ronda" w UK
Najwięcej rodaków żyjących na obczyźnie możemy obecnie spotkać w Wielkiej Brytanii. Dość łatwo zdobyć więc tamtejszy "kodeks", czyli Highway Code. W sekcjach 184 - 190 tego aktu znajdujemy zapisy dotyczące "Roundabout" czyli "ronda", jak potocznie nazywamy skrzyżowanie o ruchu okrężnym. Brytyjczycy, w przeciwieństwie do naszych prawodawców, dostrzegli więc konieczność rozgraniczenia skrzyżowań typowych od tych z wyspami.
Pierwszy szok - kodeks drogowy z rysunkami (!!!), napisany językiem przystępnym dla ludzi a nie bełkotem prawniczym. Zupełnie inny standard prezentacji treści niż w naszym systemie prawnym. Szok drugi - Brytyjczycy stworzyli spolszczenie Highway Code.
Mimo dostępności spolszczenia, pokuszę się o przetłumaczenie Highway Code na naszą "kodeksową prawo-mowę". Pozwolę sobie skupić się na tych zapisach, które odnoszą się do sposobu sygnalizacji i doboru pasa ruchu.
185. ZBLIŻAJĄC SIĘ DO SKRZYŻOWANIA O RUCHU OKRĘŻNYM Kierujący jest obowiązany:
- ustąpić pierwszeństwa kierującemu nadjeżdżającemu z PRAWEJ strony chyba że znaki lub sygnały nakazują inaczej
- sprawdzić czy znaki lub sygnały zezwalają na wjazd na skrzyżowanie o ruchu okrężnym bez ustąpienia pierwszeństwa przejazdu. W takim wypadku, podczas wjazdu na skrzyżowanie o ruchu okrężnym kierujący ma obowiązek obserwować sytuację z PRAWEJ zanim wjedzie na nie
- obserwować zachowanie innych uczestników ruchu poruszających się po skrzyżowaniu o ruchu okrężnym - mogą oni nie sygnalizować swoich zamiarów prawidłowo
- obserwować sytuację przed pojazdem i upewnić się czy ma miejsce do kontynuowania manewru
186. SYGNALIZACJA I ZAJMOWANIE PASA
Kierujący, który zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężnym pierwszym zjazdem obowiązany jest (chyba że znaki lub sygnały nakazują inaczej):
- włączyć LEWY kierunkowskaz i zbliżać się do skrzyżowania pasem najbliższym LEWEJ krawędzi jezdni
- poruszać się przy LEWEJ krawędzi obwiedni skrzyżowania o ruchu okrężnym i sygnalizować zamiar opuszczenia skrzyżowania kierunkowskazem LEWYM.
Kierujący, który zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężny zjazdem znajdującym się po PRAWEJ stronie lub zamierzający ZAWRÓCIĆ obowiązany jest (chyba że znaki lub sygnały nakazują inaczej):
- włączyć PRAWY kierunkowskaz i zbliżać się do skrzyżowania pasem najbliższym PRAWEJ krawędzi jezdni
- poruszać się przy PRAWEJ krawędzi obwiedni skrzyżowania o ruchu okrężnym aż do momentu, gdy konieczna będzie zmiana pasa ruchu w celu opuszczenia skrzyżowania o ruchu okrężnym
- sygnalizować zamiar opuszczenia skrzyżowania o ruchu okrężnym poprzez włączenie LEWEGO kierunkowskazu niezwłocznie, po minięciu zjazdu poprzedzającego ten, którym kierujący zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężnym
Kierujący, który zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężnym drugim zjazdem lub znajdującym się na WPROST obowiązany jest (chyba że znaki lub sygnały nakazują inaczej):
- zająć właściwy podczas zbliżania się do skrzyżowania o ruchu okrężnym
- powstrzymać się od sygnalizacji kierunkowskazem
- poruszać się pasem, którym zbliżał się do skrzyżowania o ruchu okrężnym aż do momentu, gdy konieczna będzie zmiana kierunku lub pasa ruchu w celu opuszczenia skrzyżowania o ruchu okrężny
- sygnalizować zamiar opuszczenia skrzyżowania o ruchu okrężnym poprzez włączenie LEWEGO kierunkowskazu niezwłocznie, po minięciu zjazdu poprzedzającego ten, którym kierujący zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężnym
W przypadku gdy jezdnia przed skrzyżowaniem ma trzy lub więcej pasów ruchu, kierujący jest obowiązany zająć odpowiedni pas ruchu podczas zbliżania się do i pokonywania skrzyżowania o ruchu okrężnym.
Czy musimy kopiować przepisy brytyjskie? Oczywiście nie, ale możemy rozważyć je jako jedną z inspiracji. Wystarczy, że w powyżej przytoczonych zapisach zamieniamy LEWY na PRAWY, a PRAWY na LEWY i modyfikujemy obrazek w następujący sposób:
Jako przeciwwagę warto przywołać model niemiecki. Na wstępie zaznaczę, że moja znajomość j. niemieckiego nie pozwoli mi na tak dokładne tłumaczenie tekstu źródłowego niemieckiego „kodeksu” drogowego (Straßenverkehrs-Ordnung) jak miało to miejsce w przypadku brytyjskiego Highway Code. Wystarczy jednak w zupełności do przekazania jego treści.
W prawie niemieckim wjazd na skrzyżowanie o ruchu okrężnym NIE MOŻE być sygnalizowany (§ 8 ust. 1a Straßenverkehrs-Ordnung [StVO]), co więcej, tego typu postępowanie jest traktowane jako wykroczenie i grozi za nie mandat wysokości 10euro. W tym samym ustępie niemieckie prawo wyraźnie zaznacza, że znak (215) ruch okrężny powinien występować wraz ze znakiem (205) ustąp pierwszeństwa.
Przewidziane są od tego jedynie wyjątki w postaci tzw. węzła kołowego, skrzyżowania o ruchu okrężnym bez oznakowania „215”, gdzie obowiązuje reguła „lewy przed prawym” czyli niemiecka wersja naszej reguły prawej ręki. Pokreśla się jednak, że takie skrzyżowania mogą występować jedynie wyjątkowo, w obszarach mieszkalnych.
Choć Niemcy zabraniają włączania kierunkowskazu przy wjeździe, obowiązkowe jest sygnalizowanie zamiaru opuszczenia skrzyżowania o ruchu okrężnym (§ 9 ust. 1 StVO).
Co więcej, na skrzyżowaniach o ruchu okrężnym o dwóch lub więcej pasach ruchu na obwiedni skrzyżowania wymagany jest właściwy wybór pasa ruchu przed wjazdem oraz podczas pokonywania skrzyżowania. Zgodnie z wytycznymi ADAC kierujący, który zamierza opuścić skrzyżowanie o ruchu okrężnym wylotem po prawej, lub wylotem następującym po tym po prawej powinien zająć pas prawy na dojeździe do skrzyżowania o ruchu okrężnym. Jeśli kierujący zamierza opuścić skrzyżowanie kolejnymi wlotami – powinien zbliżać się do skrzyżowania pasem lewym.
Kierujący, który porusza się po skrzyżowaniu o ruchu okrężnym pasem znajdującym się przy lewej krawędzi obwiedni skrzyżowania i zamierza opuścić skrzyżowanie ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa kierującym poruszającym się pasem po prawej. Co ciekawe, nakazuje się wykonanie jeszcze jednego pełnego koła wokół wyspy, jeśli kierujący nie jest w stanie bezpiecznie opuścić skrzyżowania. Warto również podkreślić że Niemcy, w przeciwieństwie do Brytyjczyków, nie wskazują obowiązku zmiany pasa z wewnętrznego na zewnętrzny przed opuszczeniem „ronda” – po ewentualnym ustąpieniu pierwszeństwa kierującemu na sąsiednim pasie, można opuścić skrzyżowanie bezpośrednio z pasa wewnętrznego.
Pierwszeństwo dla poruszających się po "rondzie" wynika z:
Znaki
Przepis prawa
Znaki
Obowiązek wyboru właściwego pasa ruchu podczas dojazdu do "ronda"
Obowiązek wyboru właściwego pasa ruchu podczas opuszczania "ronda"
Celowo pozostawiam tak wiele znaków zapytania po stronie Polski. Wieczne kłótnie wokół tematu zdają się dowodzić, że brak w tych tematach jednogłośności.
"Ronda" - Którą drogą iść?
Niezależnie który model bardziej przypada nam do gustu, warto z powyższych przypadków wyciągnąć jeden podstawowy wniosek. Zarówno Niemcy, jak i Brytyjczycy dostrzegli konieczność dokładnej regulacji ruchu na skrzyżowaniach o ruchu okrężnym. Regulacji której, jak pokazują ostanie przypadki, bardzo brakuje w naszym prawie. Wiara w to że, ruch na „rondach” uregulowany zostanie zapisami ogólnymi, dotyczącymi wszystkich skrzyżowań (a więc Art. 22 i 25 PoRD) niestety jest brutalnie weryfikowana przez życie. Każdy uczestnik ruchu zasługuje na jasną dyspozycję co robić gdy zbliża się do „ronda”. To nie powinna być domena , którą rozstrzyga lub interpretuje sąd czy prawnik. Na drodze mamy kilka sekund na prawidłową reakcję, stąd działania dookreślające przepisy o poruszaniu się po skrzyżowaniach o ruchu okrężnym wydają się koniecznością.
